Skip to content

DE GESCHIEDENIS VAN DE GROOTSTE PRIVATE BROUWER VAN OOSTENRIJK DEEL 7

Wij werken voor Stiegl, de grootste private bierbrouwerij van Oostenrijk. Om mij zo goed mogelijk in te leven in de context van dezemooie opdrachtgever, lees ik het boek ‘Auf ein bier mit John Maynard Keynes’ geschreven door de huidige directeur – eigenaar Heinrich Dieter Kiener. Hij staat inmiddels ruim 25 jaar aan het hoofd van de Stieglbrouwerij in Salzburg. Als ondernemer hecht hij grote waarde aan traditie en duurzaamheid.  Maar een familiebedrijf van meer dan 100 jaar oud heeft niet alleen te maken met traditie en continuïteit, maar ook met actuele ontwikkelingen. Met Heinrich Dieter Kiener staat inmiddels de vierde generatie aan het hoofd van de Stieglbrouwerij. Hij kijkt in zijn nieuwe boek terug op de veelbewogen geschiedenis van een unieke Oostenrijkse brouwerij. Kiener is zich bewust dat de geschiedenis zich alleen laat begrijpen in de historische context van de gebeurtenissen, de tijdgeest en de economische en zakelijke ontwikkelingen. In het boek spreekt een nieuwsgierig mens die open staat voor gedachten en ideeën van filosofen en economen, die geïnteresseerd is andere culturen. En die daarbij vooral op zoek gaat naar het antwoord op de vraag hoe we bewuster kunnen produceren en consumeren.

Wat ik lees vat ik samen voor degene die net als ik geïnteresseerd is in de mens achter de ondernemer – Jan Hiemstra

Hoofdstuk 11 Omdenken

Omdenken, zo vertaal ik de titel van het elfde hoofdstuk wat in het Duits ‘Querdenken’ heet. Het begint met een mooi verhaaltje dat Kiener uit zijn jeugd kent. Het gaat over een boer en een koning. De boer heeft een enorme schuld aan de koning die hij onmogelijk meer kan terugbetalen. De koning komt tenslotte met een voorstel. Hij heeft zijn oog laten vallen op de dochter van de boer. De koning nodigt de boer uit samen met zijn dochter naar het paleis te komen. Op de binnenplaats liggen zwarte en witte kiezelstenen. De koning stelt voor om de dochter een kiezelsteen te laten kiezen. Als het een zwarte is, is de boer zijn dochter kwijt en blijft ze in het paleis en is de boer vrij van schulden. Pakt ze de witte steen, dan is de boer niet alleen vrij van schulden maar mag hij ook zijn dochter houden. De koning pakt twee stenen en stopt ze in een zakje. De dochter ziet dat de koning twee zwarte kiezelstenen pakt. Ze lijkt kansloos. Als de koning haar vraagt een steen uit het zakje te pakken, neemt ze een steen en laat ‘en vallen. O, wat dom! Ze verontschuldigt zich meteen en maakt gebruik van het moment van verwarring door snel te zeggen:”de enige manier om erachter te komen, wat voor kleur de steen had, is te kijken welke kleur nog in het zakje zit.” De koning heeft geen keus. Hij steekt zijn hand in het zakje en pakt de zwarte kiezel eruit, de koning feliciteert de boer en laat hem samen met zijn dochter gaan.

Het illustreert dat we ons niet per definitie hoeven neer te leggen bij een op het eerste gezicht hopeloze situatie. Het is belangrijk dat we ‘out of the box’ te denken. Kiener refereert aan het boek ‘Problemen oplossen Kiener_Covermet kinderlogica’ van de Britse schrijver Edward de Bono. Het staat vol met voorbeelden van kinderlijke logica versus het analytisch denken van volwassenen. Edward de Bono schrijft dat volwassenen over het algemeen zoeken naar de meest efficiënte oplossing denkend vanuit bestaande ervaringen en beproefde ideeën. Omdat kinderen nog weinig ervaring hebben, worden ze in hun denken nog niet of nauwelijks beperkt en komen daardoor vaak met vernieuwende en frisse ideeën. De Bono noemt het ‘lateraal denken’ dat haaks staat op het gewoonlijke, voor de hand liggende verticale denken. Denken zoals de dochter van de boer.

We zijn gewend lineair te denken. Gewend te denken in klassieke groeipatronen of gebruikelijke productlevenscycli in plaats van te denken aan de gewenste, meest duurzame oplossing. Uitvindingen zoals de anti aanbaklaag in pannen, papierfabricage zonder water of het bergen van een gezonken schip met behulp van zevenentwintig miljoen plastic ballen, waren nooit gedaan als de uitvinders lineair waren blijven denken. Voor creativiteit is volledige vrijheid nodig.

De enorme overvloed aan data die we verzamelen, verlamt ons vrije denken. Het is nu het moment om anders te gaan denken ofwel het is nu tijd voor ‘omdenken’. We moeten leren dat producten en dingen niet uit het niets ontstaan, maar ons bewust worden van het productieproces, de tijd die het kost om iets te bedenken, te ontwikkelen en te produceren. Stil te staan bij de omstandigheden waaronder ze zijn geproduceerd. Waar is iets gemaakt? Door wie? Wat verdienen de mensen die het hebben gemaakt? Ons meer te realiseren dat voor elk product kostbare grondstoffen zijn gebruikt. Zijn het hernieuwbare grondstoffen? Wat gebeurt er later mee? Wordt het afval of kan het opnieuw worden gebruikt? We moeten we ons volgens de auteur meer gaan afvragen: waar komen de dingen vandaan en waar gaan ze heen?

Vervolgens noemt Kiener een aantal voorbeelden van ondernemers die door anders te denken inmiddels succesvolle ondernemingen leiden. Zoals Johannes Gutmann die samen met Stiegl een speciaalbier heeft ontwikkeld op basis van ecologisch verbouwde grondstoffen. Erwin Thoma is ook een mooi voorbeeld. Vanwege ernstige allergie voor houtlijm van zijn kinderen, ontwikkelde hij volledig lijmvrije verbindingstechnieken die inmiddels het cradle to cradle certificaat hebben. Of Josef Zotter, een chocolatier die een enorm assortiment ontwikkelde dat volledig bestaat uit biologische producten vrij van conserveringsmiddelen en kunstmatige aroma’s. De energievoorziening van zijn productieproces is groen en draait voor een groot deel op zonne-energie en stroom uit waterkracht. Kiener roemt deze en de eerdere genoemde ‘anders denkende’ ondernemers. En dat hij dat ook zelf doet, wordt duidelijk in het volgende en laatste hoofdstuk van het boek ‘Auf ein bier’ dat ik met veel plezier heb gelezen.

Wordt vervolgd…