Skip to content

DE GESCHIEDENIS VAN DE GROOTSTE PRIVATE BROUWER VAN OOSTENRIJK DEEL 8

Wij werken voor Stiegl, de grootste private bierbrouwerij van Oostenrijk. Om mij zo goed mogelijk in te leven in de context van dezemooie opdrachtgever, lees ik het boek ‘Auf ein bier mit John Maynard Keynes’ geschreven door de huidige directeur – eigenaar Heinrich Dieter Kiener. Hij staat inmiddels ruim 25 jaar aan het hoofd van de Stieglbrouwerij in Salzburg. Als ondernemer hecht hij grote waarde aan traditie en duurzaamheid.  Maar een familiebedrijf van meer dan 100 jaar oud heeft niet alleen te maken met traditie en continuïteit, maar ook met actuele ontwikkelingen. Met Heinrich Dieter Kiener staat inmiddels de vierde generatie aan het hoofd van de Stieglbrouwerij. Hij kijkt in zijn nieuwe boek terug op de veelbewogen geschiedenis van een unieke Oostenrijkse brouwerij. Kiener is zich bewust dat de geschiedenis zich alleen laat begrijpen in de historische context van de gebeurtenissen, de tijdgeest en de economische en zakelijke ontwikkelingen. In het boek spreekt een nieuwsgierig mens die open staat voor gedachten en ideeën van filosofen en economen, die geïnteresseerd is andere culturen. En die daarbij vooral op zoek gaat naar het antwoord op de vraag hoe we bewuster kunnen produceren en consumeren.

Wat ik lees vat ik samen voor degene die net als ik geïnteresseerd is in de mens achter de ondernemer – Jan Hiemstra

Hoofdstuk 12 Wildshut

In het laatste hoofdstuk neemt Kiener ons mee op een wandeling. We stappen in Salzburg in de auto en rijden niet naar de mooie Atter-, Mond- of Wolfgangsee, we gaan ook niet naar het zuiden naar de Hohe Tauern, maar we rijden naar het noorden. We volgen de Salzach stroomafwaarts via Oberndorf en Sankt Georgen om uiteindelijk te arriveren in Wildshut. Hier ligt een landgoed van 141 hectare dat Heinrich Kiener in 1917 aankocht. Het was een kleine brouwerij die niet meer levensvatbaar was. Het landbouwbedrijf bleef gehandhaafd en Stiegl gebruikte het jarenlang als extra opslag. De huidige eigenaar – directeur dr. Heinrich Kiener is inmiddels de 50 gepasseerd. Het gaat goed met Stiegl. Maar het is geen tijd voor berusting. Kiener wil een volgende stap maken met Stiegl. Maar geen acquisitie, geen overname, niet groter of nog meer. Samen met zijn vrouw heeft hij besloten om iets te doen met landgoed Wildshut. Het moet een ‘biergoed’ worden, waar de eigen visie omtrent duurzaamheid en kwaliteit gewaarborgd worden.

Lenz Widmann, een brouwmeester met veel ervaring met bio-bieren, werd aangetrokken. Daarmee werd veel ervaring in huis gehaald om iedere stap in het brouwproces te analyseren en te verbeteren. Maar de echte uitdaging ligt nog voor het brouwproces. Die ligt in de verbouw van Kiener_Covergrondstoffen en vooral de gerst.

Van de oorspronkelijk mer dan 4000 soorten gerst in de wereld, zijn er nu nog ongeveer 1000 over. Vroeger was een brouwer aangewezen op regionale soorten, op soorten aangepast aan het lokale klimaat en de specifieke samenstelling van de grond. Natuur is weliswaar een systeem maar de talloze variabelen zorgen voor een enorme biodiversiteit en een complex evenwicht tussen planten-, insecten- en diersoorten. De afgelopen eeuw heeft de mens ingegrepen in dat systeem en door middel van veredeling, kruisingen en gen-manipulatie geprobeerd de natuur efficiënter te maken. Door kunstmest, pesticiden, fungiciden, herbiciden en insecticiden is niet alleen de biodiversiteit teruggebracht. Er zijn talloze soorten planten, dieren en insecten verdwenen. Mede daardoor is er ook sprake van massale sterfte onder bijen. Er is nauwelijks meer sprake van natuurlijke verschillen in bodemsamenstelling. Wat inmiddels op onze akker groeit heeft weinig meer gemeen met de oorspronkelijke soorten. Door veredeling, kruisingen en gen manipulatie zijn cultuurgewassen ontstaan. Akkers en landbouwgronden zijn overal ongeveer hetzelfde. Overal teelt men dezelfde soorten. De opbrengst van de geteelde gewassen is ook overal ongeveer hetzelfde. Alles wat we aan schadelijke stoffen in de landbouw gebruiken verdwijnt niet, maar belandt vroeg of laat op ons bord of in ons glas.

Er is in samenwerking met het Leibniz Instituut voor plantengenetica en kultuurplantenonderzoek (IPK) een plan ontwikkeld voor de Wildshut met de bedoeling om de oorspronkelijke samenhang terug te brengen zodat lokale plantensoorten weer terugkeren. Het is interessant dat biodiversiteit, gewassen minder kwetsbaar maakt voor ziekten. Natuurlijk worden de graankorrels minder groot, de halmen niet zo dik en opbrengsten per hectare beduidend kleiner. Maar de kwetsbaarheid is veel kleiner dan bij monoculturen het geval is. Wijnbouw bijvoorbeeld is ook monocultuur. Zo werd het Bordeaux wijngebied in de 19e eeuw plotseling door een luizenplaag getroffen. Die kon zich razendsnel verspreiden over het hele gebied. Het gevolg was een exodus van wijnbouwers naar Spanje. Op landgoed Wildshut zijn de akkers daarom begroeit met een grote diversiteit aan planten. Het voordeel van deze symbiotische aanpak is dat er bijen worden aangetrokken, die belangrijk zijn voor bestuiving, een natuurlijke afweer tegen insecten en plantenziekten. Er ontstaat eheel langzaam weer een unieke bodemstructuur die wordt verrijkt en kwalitatief verbetert. Oorspronkelijke planten herstellen zich en er is op De Wildshut inmiddels sprake van een circulaire economie (cradle to cradle). Van afval is geen sprake meer. Bezoekers kunnen op Wildshut overal komen en meekijken hoe er gewerkt en geproduceerd wordt. Het ‘biergoed’ is op dit moment op donderdags en vrijdags toegankelijk voor publiek.

Uitgangspunten voor Wildshut zijn:

– Het nemen van sociale verantwoordelijkheid bij het produceren en vermarkten van levensmiddelen
– Maximale transparantie in het gehele productieproces
– Duurzame, circulaire productie
– Verantwoording afleggend over alles wat er wordt gedaan
– In kwaliteit en ecologie een voortrekker worden

Veel is op dit moment nog in de opbouwfase op Wildshut. Kiener heeft het allemaal duidelijk voor ogen. Hij wenst dat Wildshut een plek wordt van Genieten, Kennis en Geluk. Dr. Kiener en zijn vrouw willen de natuur iets teruggeven. Zij organiseren op de Wildshut presentaties en symposia om kennis te delen en meer begrip te kweken voor het verbinden van ecologische aan economische belangen. En dat in de context van een prachtig landgoed waar Genieten met een hoofdletter is geschreven.

Daarmee eindigt het boek dat ik met veel plezier heb gelezen. Ik hoop dat ik jou er ook een plezier mee heb gedaan. De visie van Stiegl sluit aan op de uitgangspunten  van Localink. Wij hebben een lokale focus en proberen vanuit die visie de lokale economie te stimuleren. Dat sluit importeren van unieke buitenlandse producten niet uit. Maar wij geloven in de kracht van ‘local marketing’, internationale bedrijven die gebruik maken van lokale partijen om hun producten te vermarkten, via lokale verkoopkanalen.

Wil je meer weten over onze opdrachtgever Stiegl? Volg ons op Twitter @stieglnederland of kijk binnenkort op de nieuwe website www.stiegl-bier.nl.